Rin Ran

A ilusión social das oportunidades

2007-07-17T19:01:00.000+02:00

A principal frustración da nosa sociedade é que medramos oíndo unha e outra vez que con esforzo e adicación podemos acadar todo aquelo que nos propoñamos. Así é, estamos na sociedade das oportunidades.
Pero tamén na sociedade das oportunidades hai cotas. Porque a sociedade ten que funcionar. Non podemos ser todos pintores impresionistas, aínda que sexamos a hostia de bos. Porque ten que haber panadeiros, arquitectos, electricistas, astronautas e agricultores para que o tinglado social funcione.
Así que non todos podemos ser pintores impresionistas. E claro, cando adicaches todo o teu esforzo, vocación e adicación a eses trazos coloristas e eres consciente de que calquera dos impresionistas do XIX é un pringado ao teu lado, pero che din que, simplemente, a cota de pintores está chea, ahí ven a frustración.
Entón lembras como desde que eras pequeno os teus pais foron enchendote os oidos con aquelo de que se te esforzas e tal e tal e dis ¡menuda patraña!
¿E que fas entón?
1. Sobrevives como pintor de brocha gorda por aquelo de que xa eres adicto aos volátiles das pinturas sintéticas.
2. Opositas e pintas nas fins de semana.
3. Rachas todolos cadros e te adicas á venta de utensilios de cociña por internete mentres xuras que endexamais volverás coller un pincel. E tampouco a permitirte un momento de gloria. Chámalle felicidade se queres.

Que digan o que queiran, pero ás veces o azar xoga un papel importante nas nosas vidas. A puta chorra.

Outras, é simplemente cuestión de que non sabemos o que queremos.

Editorial 12ª semana: pasado, presente, futuro...

2007-04-26T10:00:00.000+02:00

Parece ser que Thomas Mann opinaba que existen dous tipos de provincianismo: un espacial, o daquelas persoas que creen que o seu entorno inmediato é o máis importante do mundo e só del se preocupan (este tipo ilústrao Machado cos seus versos referidos a Castela "...envuelta en tus andrajos / desprecias cuanto ignoras".).
Logo existe outro provincianismo de tipo temporal. O daqueles que, descoñecedores do gran muíño do tempo que pasa e que nos moe - que diría Celso Emilio - creen que non existe nada máis aló do presente e desprezan, por elo a historia, as posibilidades do futuro e todo aquelo intemporal, imperecedero ou que simplemente escapa á escala do tempo e ás dimensións da humana xente.
Un exemplo desto vese nas poucas covas calcáreas que temos en Galiza, onde provincianos temporais - problabemente tamén espaciais - mutilan as formacións calcáreas que durante centos de anos torneou a natureza en silandeira laboura, cercenándoas para adornar bares e mesas de salón, nun espectáculo macabro que lembra os acúmulos de membros de cera nos santuarios galegos.
Outro exemplo destes provincianos do tempo, neste caso, ademáis, cos miolos asulagados por mares de dólares, témolo nesa teima de proxecto absurdo, ese atentado contra o sentido común e a dignidade do planeta, que se chama Pascua Lama. En Chile-Arxentina. Nas andinas alturas. Alí, unha compañía mineira norteamericana, a Barrick Gold Co., seica atopou metales prezados baixo dous glaciares. Estas compañías, cheiran o ouro como verdadeiros carroñeiros. E non lles importan as consecuencias sociais ou ambientais das súas accións. Só importa o ouro. Ou o cobre. Ou a plata. Non se equivoquen: ese ouro adornará os nosos dedos, as nosas orellas, o borde dourado da nosa pluma... Están alí porque nós queremos ouro. Como si o necesitásemos.
A minería carroñeira desenvólvese principalmente en paises con estados debilitados e/ou lexislacións e administracións descoidadas en temas ambientais e sociais. Florecen en África e na América Latina. O Observatorio Latinoamericano de Conflictos Ambientais da conta de moitas destas actuacións das Minning Co., en Perú, Ecuador, Bolivia, Chile... Sempre son empresas norteamericanas e/ou europeas. Sempre hai conflicto coas poboacións locais. Sempre hai presións e ameazas. Paramilitares. Agresións aos líderes comunitarios. A administración mira para outro lado.
Pensen niso a próxima vez que paren diante do escaparate dunha xoiería.

Editorial 11ª semana: “América Latina tiene un amigo”

2007-03-06T10:29:00.000+01:00

¿Lembran aquel anuncio que viña ser algo así como: “quen ten un filipino ten un amigo”? Obviamente referíase a esa especie de donuts pequenos e duros, non a un orixinario das illas Filipinas. O caso é que este anuncio exemplifica á perfección o vello dito do “por el interés te quiero, Andrés”.
Pois ben, en América Latina sacaron de novo o seu filipino. E o amigo ianki apréstase a repartir apertas.
Pero, ¿cal é o filipino da latinoamérica? ¿Petróleo? ¿Cobre? ¿Ouro? ¿Plata? Todo iso explótano básicamente as transnacionais extranxeiras, principalmente norteamericanas. Non fai falla repartir apertas para expolialo.
Non, neste caso o amiguismo ianki é unha reacción frente ó avance das politicas nacionalistas e das posturas bolivarianas promovidas polo eixo Bolivia – Venezuela - Cuba, que xermolaron á súa vez como reacción ao ALCA, e que poden complicar o aceso dos EEUU á explotación dos recursos naturais da rexión.
Así que Mr. President vai poñer cara de boa persoa e, coa billetera debaixo do brazo, percorrerá varios paises cal rei mago, tirando caramelos e axitando a man. Apréstense a escribir as súas cartas, porque todos os seus desexos se verán cumpridos.
Esta xira lémbrame a outra que tivera lugar hai case cincuenta anos, cando a daquela xoven revolución cubana exudaba grupos guerrilleiros que ameazaban con poñer en xaque a hexemonía imperialista ianqui na América Latina. Foi o mesmo: apertas e caramelos, billetera debaixo do brazo e os dirixentes nacionais facendo cola na beneficiencia dos amigos do norte.
“Misericordia quero, e non sacrificios”, dicía xa o antigo testamento. Este tipo de políticas apaciguadoras son moi propias, non só dos EEUU, senón dos paises máis ricos, que as practicamos con fervor na escala na que nos permite a nosa posición de poder. É o que poderíamos chamar “caciquismo internacional”. Ou imperialismo económico. Vendemos os dereitos como favores, e logo cobrámolos como deuda externa, como inxerencia política e/ou como expolio de recursos.
Non deixa de ser significativo que os que percuran facer política social na Latinoamérica, teñan un inimigo no presidente Bush, cuxas políticas de cooperación internacional, cociñadas por intereses políticos e condimentadas con rancias ideas moralistas, están a botar por terra liñas de traballo de moitos anos e moitas ONGDs.
Agardemos que os dirixentes latinoamericanos saiban botar a vista atrás e non se deixen embaucar pola aguia calva; como ben dixeron os Les Luthiers “se o teu mellor amigo che crava un coitelo nas costas, desconfía da súa amizade”. E na América Latina sangran con profusión as feridas das puñaladas iankis.

Editorial 10ª semana: Cambia a túa vida para cambiar o clima

2007-02-27T20:15:00.000+01:00

Parece que quedou demostrado: o clima está a cambiar pola influencia da actividade humana. O que parecía o home do saco dos ecoloxistas é agora un feito, tras un exhaustivo estudio, científico. Este cambio ten dous indicadores principais: aumento da concentración de ceodous atmosférico e aumento da temperatura global. Indicadores difícilmente mensurables polo ciudadano de a pé.
Se facemos caso das faladurías e dos medios de comunicación, en cambio, recoñecer o cambio climático estaba ao alcance de calquera. O outro dia oínlle dicir a unha señora que ela era consciente de que o clima estaba a cambiar desde finais da década do 1960. Impresionante.
A frivolidade coa que se toca o tema chega aos extremos da revista semanal “Mujer de hoy” que publicou unha infame reportaxe titulada “Dez cousas que ti podes facer para frear o cambio climático”. Como eliminar os CFCs da laca de uñas, digo.
Agora resulta que se chove, é polo cambio climático. E se fai sol tamén. Se xea, nunca xeara coma esta ano, e se fai calor, resulta a tempada máis calurosa desde os dinosaurios. Porque até que “comezou” o cambio climático, a metereoloxía estacional dos sucesivos anos era idéntica, inmutable, constante, predecible. En abril augas mil e punto redondo. E se agora ven un ano con abril seco, cambio climático.
Claro, botando a vista atrás só nos últimos 2000 anos estas teorías resultan absurdas. Porque si ben é certo que existen unhas pautas climáticas, que se detectan en series de non menos de trinta anos, non é menos certo que o clima é por definición cambiante. Así podemos entender que no século XI cultivaran vides en Escocia e laranxas no val do Eume, en que no século XVIII viviramos inmersos no que se denominou “pequena edade de xeo”. E así tamén podemos entender que tempadas climáticamente anormales botaran ao traste con civilizacións enteiras ou produciran hambrunas ou épocas de especial prosperidade.
Sen esquecer que hai anormalidades que entran dentro da normalidade, como o archifamoso “El Niño”.
Pero nesta época absurda na que as verdades se fabrican nas redaccións dos noticiarios, resulta que “El Niño” deste ano nin se menciona. Porque agora está de moda o cambio climático, e é o que hai que patrocinar.
Así que, que saiban vostedes, que por orde do señor alcalde se fai saber que todo canto sucedese a persoa ou animal, a río ou labradío, a nube ou ventoeira, todo canto se nos ocurra dicir que se sae da normalidade, aínda que non coñezamos a normalidade, se achacará oficialmente ao cambio climático. E ao carallo.
E algún interés andará detrás de todo esto, que xa nos imos coñecendo.

Editorial 9ª semana: Armas Baixo Control?

2007-02-16T12:42:00.000+01:00

A Asamblea Xeral da ONU ven de aprobar unha resolución que debería ser o primeiro paso cara un tratado internacional de regulación do comercio de armas. Non pensen vostedes que houbo unanimidade, aínda que sí unha ampla maioría: votos a favor: 139; votos en contra: 1; non sabe/non contesta (me pregunto qué será o que non saben…): 24.
Adiviñen de quen foi o voto en contra (solucións na parte inferior).
Pero non nos rasguemos as vestiduras. Entre os que votaron a favor os hai que teñen máis rostro que lombo. Me pega, por exemplo, que a nosa España socialista, tan socialmente correcta, levantara a man a favor desta iniciativa. Agora terá que ver cómo cadra esta posición co feito de que nos últimos anos nos situaramos entre o décimo e o decimoquinto exportador mundial de armas, cunha producción que medra sen parar e que en 2005 acadou os 419,5 millóns de euros. Que se di axiña.

Pensen neso a próxima vez que se eleve, segundo o CIS, o noso nivel de benestar.

O 29 de decembro de 2006, o Consello de Ministros aprobou o proxecto de lei sobre o control do comercio exterior de material de defensa e dobre uso, coa teórica intención, entre outras, de aumenta-la transparencia do comercio exterior de armas. Sen embargo, como sucede frecuentemente en asuntos peliagudos, elaborouse unha proposta de mínimos, chea de ambigüedades e buratos.
Amnistía Internacional e Intermón-Oxfam, dúas das organizacións que no 2003 lanzaran a campaña Armas Baixo Control, elaboraron, xunto con Greenpeace, un documento chamado “Comercio de armas en España, unha lei con buratos”, no que fan as seguintes recomendacións de cara á tramitación do citado proxecto de lei:

1. Asegurar a máxima claridade e concreción do contido da lei, corrixindo as
disposicións ambiguas ou incompletas do proxecto
2. Establecer meirandes controis ao comercio exterior de material de defensa e dobre uso, tendo en conta as boas prácticas de outros países
3. Aumentar os niveis de transparencia da información oficial
4. Limitar a discrecionalidade da Xunta Interministerial Reguladora do Comercio Exterior de Material de Defensa e Dobre Uso (XIMDDU)
5. Desarrollar novos mecanismos de control parlamentario

Poden descargar o documento completo desde www.greenpeace.org.

En fin. Só me queda engadir que non lles merquen aos pícaros escopetas de vaqueiros nin avións de combate de “Gijoe”, nin os acostumen a ver pelis con exceso de salsa de tomate e, por suposto, lles veten os telexornais. No canto de levalos de caza, lévenos a ver páxaros, e cámbienlles o tirachinas por unha cámara de fotos. A ver se a forza de marxinar a violencia e as armas da nosa cotidianidade perdemos esta coraza de indiferencia e somos capaces de esixir ó noso goberno que exporte items con máis interese para o futuro dos paises receptores que semiautomáticas e heicópteros de combate.

(Solución á adiviña: USA, of course).

Editorial 8º semana, por Ryszard Kapuscinski

2007-01-29T11:45:00.000+01:00

Con certa frecuencia me da por pensar que vivimos o final dun ciclo de grandes homes. Por suposto, a roda cíclica da historia proveerá á humanidade de espíritus libres e mentes clarividentes até o final dos seus días. Pero certas épocas actúan coma un morteiro de personalidades ilustres, admirables, que escriben a historia con palabras precisas, poñendo o peldaño para o seguinte e impredecible paso do ecléctico colectivo humano. Son estes cronistas os que, facendo esa laboura de espello de cuarto de baño, permiten que vexamos sen luces, sen decorados, sen maquillaxe, o rostro amorfo da desigual sociedade global que estamos a construir. Pero calquera destes dias (e queira Deus que tarden máis do que temo) nos quedamos sen Casaldáliga, ou sen Galeano, como agora vimos de quedarnos sen Kapuscinski.
Contareilles unha mentira piadosa, e direilles que lle pedín ó insigne pelegrín da verdade, que escribira esta póstuma editorial. E direilles que aceptou, e que coa amabilidade e sinxeleza que o caracterizaron, escribíu para vostedes unhas liñas e fíxomas chegar, non direi o xeito, para situar o rinran nun nivel que dificilmente poderá superar quen, con sinceira adicación, teclea esta sección semanalmente. Espero non ter cabado a miña fosa virtual.

Con vostedes, Ryszard Kapuscinski.

“Estamos encarando unos fenómenos nuevos en la historia de la humanidad para los que no tenemos ni siquiera un lenguaje propio que los describa. En el mundo actual ya no hay certezas y estamos a la búsqueda de nuevas definiciones. Lo único que podemos hacer son reflexiones parciales y temporales.
La civilización moderna en Occidente se basa en el entretenimiento. Es una cultura de la alegría consumista, de las eternas vacaciones, del turismo, del ocio, del tiempo libre, de las compras sin fin. Los líderes de estos países saben que una sociedad así, hedonista, lo último que quiere saber es de víctimas y de guerras. Pero al mismo tiempo, el mundo occidental necesita fortalecer su presencia en el mundo, mantener sus reservas de gas y petróleo y todas las cosas que se derivan de este imperativo. Y esto sin poner en contra a la opinión pública de sus países, incluso diría de nuestros países. Por ello tuvimos que inventar un método que, por un lado, permita a la sociedad continuar con su ritmo de consumo y su vida dedicada al ocio y, por el otro, simultáneamente, conserve nuestros recursos y nuestra influencia en el mundo. De ese dilema viene el concepto de guerra sin víctimas, único en la historia de la humanidad.
La escena del cadáver del piloto de avión arrastrado por las calles de Mogadiscio durante la intervención norteamericana en Somalia indignó de tal manera a la opinión pública de su país que obligó a la administración de George Bush a ordenar la salida inmediata de Somalia. La única manera de justificar las guerras y mantenerse en el poder es que éstas se desarrollen sin víctimas.
Este tipo de guerra es posible gracias a un enorme y rápido desarrollo electrónico y tecnológico, son guerras informáticas, y gracias a un elevado gasto militar, ya que son guerras costosísimas, porque todos los dispositivos de esta nueva guerra cuestan fortunas. La tecnología y el dinero permiten inventar esta nueva estrategia y nuevo modelo de guerra, basado en la información y en la comunicación y que requiere fondos sin límites para inventar y desarrollar aviones o tanques sin piloto, con todo su sofisticado sistema a control remoto. Eso se usó por primera vez en Irak, luego en Kosovo y ahora de nuevo en Afganistán.
Sin embargo, ya sabemos lo que ese tipo de guerras significa. Aunque salve a nuestros soldados, simultáneamente implica enormes pérdidas en esos países. Se trata de un bombardeo inclemente. Se destruyen puentes, carreteras, cuarteles, edificios y se causan muchas víctimas, la mayoría de civiles inocentes.
Claro que las sociedades que son víctimas de estas nuevas guerras sin soldados albergan un enorme sentido de venganza y de buscar hacer daño, y por ello el terrorismo crece. La guerra contra el terrorismo, con estos métodos, es fuente de más terrorismo y todo deriva en un círculo vicioso”.

Editorial 7ª semana: la Coru

2007-01-21T23:27:00.000+01:00

Que fermosa cidade. O certo é que a desfruto, desde aqueles primeiros anos de fugaces días de veraneo. Teño moitos bos momentos ligados a esta cidade, diría que nun importante ratio bos momentos/tempo pasado.
O malo da cidade herculina (que dirían os da telegaita), a parte de ter que pagar as tapas, é que da unha de cal e outra de area, e bo gusto e estupidez camiñan da man no que se refire á singular “construcción” da cidade.
Eu quédome coa sensación de que esta cidade ten un problema de personalidade, é unha cidade desnortada, unha cidade que non se recoñece a si mesma e camiña dando paus de cego (di Benedetti que contra os paus de cego o mellor son os paus de vidente) coa pretesión de se-la vangarda cultural de Galiza, a golpe de talonario. Así vai, acumulando insignes elementos que trascenden o seu sentido artístico para converterse na imaxe mesma da arrogante ignorancia, como o carallote do Millenium, que a parte de levar un nome latinizado e costar unha cantidae indecente de billetes, non lle conozo máis virtudes. Despois está a teima de clonar a bahía de Donosti, que si paseo-bidegorri, oceanario ó fondo dereita, próximo Spá (ben “Casa del agua”; na Coruña todo é “casa de”, creo que ata ó concello lle queren poñer “casa de ...”), monte recreativo ó fondo esquerda..., e ó ritmo que imos rematarán por facer unha réplica da illa e instalarán gabarrones (esa sí sería unha boa idea).
Por suposto, o buque insignia do desarraigo coruñés e a obsesión do seu goberno municipal (reflexo dun sentir de certo sector da cidadanía) por desgaleguizarse. Hai anos quedeime de pedra coa tontería do Calle/Rúa, e que vos vou contar da penosa polémica do “L” no se nome.
Ben, o caso é que o outro día estiven de novo na Coruña. Nese recuncho no máis lonxano da cidade, onde literalmente ésta remata para dar paso ó mar, o pé do vello faro, xusto onde non hai tantos anos aquelotro Prestige se empeñara en lanzarse contra a cidade escurecendo as rochas, o mar e os ánimos dos galegos. Alí hai agora un sinxelo parque onde camiñar mirando as ondas e as aves mariñas. Un deses recunchos cos que te sorprende A Coruña, metendo o vento salgado polas rúas e polas portas das casas. Pero claro, estamos en La Coru, e había que da-la campanada. Esa teima de face-las cousas ó grande, ande ou non ande. Expiro (que non suspiro) con ironía cando vexo unha avenida adicada a Sir Paco, merecedor en vida de tan alto recoñecemento, supoño que como arquitecto –mental– e constructor –material- da nova Coruña. Quizais por esto de que agora, con tanto cardenal ó redor, é mesmo coma se marchara para o ceo.
Despois constato con resignación que toda a cartelería do parque está en castelán, nen sequera nun ridículo Calle/Rúa, senón directamente na lingua oficial do estado plurinacional español. Tampouco hai sorpresa. Como todo parque que se precie na Coruña, está cheo de detalles inxeniosos, como eses bancos pensados para espatarrase ó ar mariño, e de tonterías grandielocuentes feitas para que luza máis a placa de rigor, onde con nome e apelidos aparecen todos os responsables do despilfarro que supuxeron as magnas obras de arte que salpican os prados do arredor. Coño, que algunhas son bonitas pero non veñen a nada, e cantan a “éncheme esta zona, escultor Caradura, que teño que remata-lo parque antes que a lexislatura”.
Con todo, o que máis me encendeu as venas foi o “Paseo de los Menhires”. Permítanme desafogar: “O puto paseo de los menhires”. Que si algo temos en Galicia son restos megalíticos; que a terra e a fala están inzadas de mámoas, medas, medoñas, medorras, antas, antelas, palabras vellas como as pedras que as sosteñen, que saben a mel nos beizos e a lonxano pasado. Pero claro, sempre hai o listo que aprendeu o do túmulo funerario nunha guía barata de viaxes e chama “dolmen” á Casa dos Mouros, coma quen que ten moita cultura, e nunca meteu a man na terra. Do mesmo xeito, alguén que debeu cobrar unha pasta por facelo, e alguén que se debe envolsar unha pasta por encargarllo, non saben que unha pedra de certo tamaño, tallada e colocada a posta como símbolo de certas cousas innombrables, unha desas pedras das que estivo Galiza inzada a xulgar pola de topónimos que lles sobreviviron, chamase, chamouse e chamarase por estes lares, unha pedrafita. Se é pequena, pedrafitela. Pero nin por esas, porque cando estas pedras non están ailladas, senón que forman un ou varios circos líticos, non se lles di “pedrafitas”, porque a idea é outra. Por usar a linguaxe do enxeñeiro, estariamos ante un “cromlech”. Pero supoño que cando puxeron o nome tamén estaban a pensar na guía de viaxes.
Así que, señor enxeñeiro, señor concellal do que sexa que se encargue desas cousas, se o que queren é un “paseo de los menhires”, espallen as pedrafitas á beira do camiño, individualícenas, e despois camiñen de xeonllos polo paseo batendo a testa tres veces en cada pedra, a ver se coma nun herculino santo dos croques (postos a importar...) pasa algo de materia, aínda que sexa granítica, de cráneo para dentro.

Editorial 6ª semana: lugares comúns

2007-01-12T10:20:00.000+01:00

foto: Ortega, noutros tempos, con Fidel (1985).

Vou a pasar por alto as actuais situacións vividas nesta nación de nacións, nacionalidades históricas e sentimentos nacionais á que chamamos España, a conta das manifestacións surxidas en resposta ó último atentado da ETA. Porque o esperpento e o surrealismo veñen acadando cotas que dificultan calquera análise feita con sensatez e templanza. Pero non podo resistirme a facer a miña proposta de lema imparcial, impartidista, claro, contundente, sen ambiguedades, para algunha das manifas do sábado: “Para que os políticos, politicachos, aspirantes a políticos, dirixentes sociais politizados, e todos os que nos chupan a moral común coa súa querencia a mexar nas farolas para marcar territorio, se vaian a xogar ó padel á conchinchina e nos deixen en paz”. E o que queira que se sume, diante ou detrás da pancarta.
Con todo e por desgracia, o surrealismo non é unha exclusividade ibérica, aínda que aquí fagamos del un uso maxistral. E estou pensando agora na toma de posesión de Ortega en Managua. Supoño que en política, a traxectoria deste homiño podería equivaler a un triple mortal con tirabuzón. De estar á cabeza dunha das máis prometedoras e ilusionantes revolucións latinoamericanas, convirteuse (por obra e gracia das circunstancias e do seu devir persoal) nun político camaleónico capaz de ir collendo a cor coa que máis votos lle pareceu que podía repañar. Sen faltar á cita anual na praza da revolución cada 19 de xullo, foise arrimando á dereita e ó catolicismo máis perniciosos, estreitando as mans dos seus antiguos contrincantes. E cun novo xiro político, reaparece no goberno como o antiguo sandinista revolucionario da man dos novos socialistas latinoamericanos, mentres por detrás trata de manter unha imaxe moderada diante dos EEUU, ós que, despois de combatir durante anos, agora rinde pleitesía. Superficialmente, deixa a sensación de que a súa traxectoria política dos últimos 16 anos foi unha manobra de distracción para levar á revolución de novo ó poder en Nicaragua. Querido Ortega, ti que tanto ensalzas a revolución cubana, lembra as palabras do Che: “la verdadera revolución se hace de frente, a vida o muerte”.
Por desgracia está a historia madura en dirixentes con personalidade múltiple, e xa sabemos en que acaba todo isto. Políticas como a de Ortega son unha sorte de novo despotismo ilustrado: “todo para o pobo, pero sen o pobo”.
O peor é que as florituras dos nosos políticos quedan, na maior parte das veces, en cuestións dialécticas e variacións infinitesimais das esixentes condicións do estado do benestar, mentres que a política nica xoga co pan de cada día de moitos miles de persoas, nun dos paises máis empobrecidos da América.

Editorial 5ª semana: sobrevivir ó rural

2007-01-04T12:51:00.000+01:00

Ó fin vai ter razón o meu amigo o Destripador, e os lucenses imos rematar por cobrar unha pensión como exemplares en vía de extinción. A nosa segue a ser a primeira provincia en perda de habitantes. Supoño que non recibiremos unha medalla por iso. O goberno do PP chamara a unha choiva de ideas para frea-lo abandono rural. Vese que quedaran sen musa. Case me preocuparon máis unhas declaracións da actual conselleira de educación facendo contas do que custa manter un transporte público no rural, tan espellada que está a poboación, e abogando por políticas territoriais de concentración. Agardemos que non coa mesma maestría coa que deseñaron as concentracións parcelarias.
Claro, ós que nos gustaría vivir no rural, este tipo de historias tócannos as partes máis delicadas da moral. As intencións da administración de frear o despoboamento do noso territorio non van máis alá de meras declaracións (e polo visto non de todas). Parecen non darse conta de que o noso rural non só precisa dun freo ó abandono, senón tamén dunha auténtica recolonización. E as políticas territoriais, agrícolas, económicas e de vivenda, non contan entre as súas intencións, con facilitar este trámite. Poñamos un caso. Se eu vivo en Lugo cidade, e quero buscar unha casa no rural, digamos, de Castro de Rei, con toda probabilidade terei que renunciar ás axudas destinadas para o aceso dos menores de 35 anos á primeira vivenda. E non porque me pase de idade (aínda me quedan 5 primaveras) senón porque os que deseñaron tal plan de vivenda obviaron o feito de que no rural, as casas non só albergaban familias de bastantes máis de tres compoñentes, senón tamén animais, apeiros, etc., e os 120 metros cadrados que se fixa como límite para as axudas soe ser a medida do que foi o “cuarto grande”. Forte nas miñas conviccións e anceios, merco a casa renunciando a tan xugosa subvención. No derradeiro momento, o propietario decidíu unilateralmente subirlle o prezo, despois de que uns madrileños na procura de segunda vivenda (ou terceira, se contámo-lo chalé da serra) preguntaran por ela. O paisano di que non se desenvolve cos euros pero hai que ver cómo redondea á alza… Apenco. Agora terei que esquecerme tamén de parte das axudas de restauración, por non levar tantos anos vivindo no concello (¿cómo ía facelo, se acabo de merca-la casa?). Ben, xa vivo na casa. Deixarei por un tempo de escribir estas editoriais porque non teño aceso ó internete (prometen poñelo no próximo ano e con banda ancha, espero que tan ancha como a que se pon o alcalde nos días de gala). Pensaba montar unha pequena explotación agroecolóxica, pero o consello regulador está moi ocupado concedendo selos a productores de castañas amigos e o tema retrásase. Para ir tirando, quixen mercar unhas ovellas, pero estou en zona lobera e para cobrar indemnizacións en caso de ataque tería que fortificar a finca con aramios de espiños e torretas de vixiancia armada (case hai que contratar unha patrulla paramilitar), algo que non me poido permitir de momento debido á suba que me impuxo o propietario pola demanda existente de segundas vivendas no rural desde os estresados interiores españois. Así que descarto calquera intención bucólico-pastoril de vivir da terra e me gasto unha pasta en gasofa, aceite e rodas para seguir acudindo ó meu vello traballo (imaxínense que fora funcionario na consellería do medio rural), xa que o transporte público no rural é coma un biosbardo, que só existe para os pequenos.
O 2007 promete. En fin, se consigo sobrevivir até que chegue o internete, xa lles contarei cómo o fixen.

Editorial 4ª semana: nin nin

2006-12-27T09:26:00.000+01:00

Fai uns meses publicaban un artigo en Le Monde Diplomatique (perdoade que non me lembre do autor, pero nunca presumín de memoria) que contiña a seguinte afirmación: o berro de “nin Bush nin Sadam”, en xeral os berros “nin nin”, son froito da manía aburguesada das sociedades occidentais de non comprometerse. Hai que mollarse e tomar partido, viña dicir o artigo.
Agora vimos de coñecer a ratificación da condea a Sadam a morrer na forca dentro de vintenove días. No 1982 ordeou asasinar a 148 chiíes. Cando os tres das Azores nos tentaban convencer da malignidade do réxime iraquí (¿lémbranse?) acusábano de colaboracionisno coa organización deportivo-cultural de Bin Laden. Na conta deste último debe haber máis mortos que na de Sadam, porque fixo pleno co das torres xemelgas (agora comezo a parecer unha desas revistas de cine nas que fan repaso dos mortos que acumulan os actores de acción, como o que goberna o estado de California). Supoño que si pillan a Bin, a forca de Sadam vaille parecer un xogo de pícaros.
Pero postos a facer balance dos xenocidas dispoñibles no mercado global, o mellor producto é, como non, ianki. Efectivamente, os diarios destacan hoxe a nova da loita contra o terrorismo internacional: xa morreron máis soldados iankis en Irak que xente no atentado do 11-S. Ós irakíes dudo nin que os den contado. Os 148 de Sadam caen agora en menos de 72 horas.
Calquera con algo de lóxica na cabeza pode facer contas. Se matas a taitantos de tal etnia dentro do teu país, xenocida. Se os matas sen avisar, en país propio ou no do veciño, terrorista. Se, pola contra, anuncias a diestro e siniestro que os vas mandar a que os maten a un país estranxeiro (coa idea, de paso, de que se levena algúns por diante antes de caer) na defensa das libertades (sobre todo as económicas) do occidente, presidente.
Buf. Permítanme que me arrime ó lema do “nin nin”. E non creo, como o articulista do Le Monde Diplomatique, que esa sexa unha actitude aséptica. Porque hai máis camiños para a humanidade que os que marcan os axentes do mercado. Hai que mollarse, sí, pero hoxe, que supero a barreira dos 30 anos, fago a miña aposta porque outro mundo sexa posible.

Editorial 3ª semana: a democracia, o opio do pobo

2006-12-22T10:15:00.000+01:00

Un dos monstros das nosas democracias é a corrupción dos gobernos. Resulta complexo combatir este mal, pois o propio sistema representativo obriga ós cidadáns a confiar na integridade dos seus dirixentes políticos despois de darlles, prácticamente, carta branca durante catro anos. Como sabemos que en tódalas casas cocen fabas, que apareza aquel que resultou menos íntegro do que debería, é cuestión de tempo, e de intereses.
As democracias representativas, que tan vehementemente defende o occidente polo mundo como modelo ideal de goberno, non significan senón a perpetuación no poder daqueles que sempre o detentaron, agora alternando mediante o vaivén do voto político, no canto de facelo ó vello estilo, por ser vos quien sois.
Mentres o goberno toma o respaldo popular como un cheque en branco para facer o que mellor lle pareza a espaldas, moitas veces, dos que os puxeron no seu posto, a cidadanía permanece políticamente aletargada, coa mente anubada coma nun sopor opiáceo, asistindo atónita ás discusións delirantes dos que gobernan, mentres as necesidades e inquedanzas do pobo hibernan nos caixóns dos despachos.
Xa fai algúns anos que as experiencias de democracia participativa xestadas en paises empobrecidos tentan desembarcar nas rancias democracias do occidente. Chocan con importantes barreiras, como os intereses creados e a apatía política dunha cidadanía cada vez menos consciente da función social da actividade política. Antes das últimas eleccións galegas, nas que despois de 16 anos asistimos esperanzados a un cambio de orientación no goberno, un dirixente – hoxe conselleiro – do BNG expresaba nunha reunión coas asociacións lucenses que a cidadanía galega non estaba aínda preparada para iniciar o camiño da democracia participativa.
Polo visto non opina o conselleiro como aquel enigmático interlocutor do Che que, según este recolle nun dos seus diarios, cría firmemente que o pobo só madurará políticamente despois de detentar o poder e cometer os seus propios erros.
Ese é o proceso de maduración natural de calquera grupo ou persoa. Sen embargo, no noso “occidente”, condénasenos ós cidadáns a un infatilismo político que nos obriga a estar “titorizados” polos partidos de turno, que con descaro sen fronteiras se apropian da vontade popular.
Non se pode agardar que un goberno de tal ou cal tendencia (pois a tendencia máis clara de calquera partido político é a que leva ó poder) decida apostar pola participación cidadá nas decisións que lle corresponden; se a cidadanía quere marcar o seu propio rumbo non lle queda outra que poñerse en plan e esixir a capacidade de decisión que lexítimamente lle corresponde.
Claro que igual estamos demasiado ocupados consumindo como para preocuparnos da suciedade da nosa sociedade. Vai ser que, en compromiso social, merecemos que os reis nos traian carbón.
Bo nadal.

Editorial 2ª semana: Pinochet, uno menos

2006-12-13T10:17:00.000+01:00

Al final se murió. Pasados los 90, rodeado de sus seres queridos, que también los tenía. Desdiciendo aquello de “el que a hierro mata a hierro muere”. Se rió de todos nosotros. De los chilenos, sí, y de cualquiera con dos dedos de frente cuando, con la complicidad de nuestro gobierno, se volvió demente para no ser juzgado. Que digo yo, que lo cortés no quita lo demente, y aunque no acabara sus días en chirona, como debiera, nada quitaba una buena condena. Que se le podía haber dicho “Usted es culpable de esto y de aquello”, aunque no se enterara el hombre, que seguro que sí. Y de paso privarlo de sus cuentas en el extranjero, de su mansión y de su estatus en el ejército. Como aviso a navegantes. Que sepan, los de su calaña, que en este mundo globalizado, también la justicia se globaliza, y que no puede uno reprimir un país y morirse como si nada. Que antes o después te van a pasar la factura de tus actos, también en el más acá. O eso nos gustaria.
El caso es que al final se murió, dejando en labios de muchos la miel de la justicia. El mundo no va a ser mejor porque ya no esté don Augusto entre nosotros. Para qué nos vamos a engañar. Entre otras cosas porque quien en su día patrocinó al equipo que se permitió el lujo de apoderarse de Chile, sigue hoy patrocinando este tipo de deportes. Pero tampoco vamos a esconder que es un alivio librarse de tan sombrío compañero de viaje.
Como se diría en mi tierra “deixao ir”. Que descanse en paz o no, es ahora problema suyo.

Editorial 1ª semana: 50 anos con Fidel

2006-12-05T13:27:00.000+01:00

Xa van aló 50 anos desde o desembarco do Granma e moitas cousas cambiaron no mundo. As revolucións latinoamericanas (armadas e sen armar) que tentaron sacudirse de enrriba o peso das oligarquías e o colonialismo iankee tiveron a súa contra, a súa particular época de terror (“la dictadura convierte cada casa en una cárcel” dirá Galeano) e un camiño tortuoso cara unhas democracias demasiado deficitarias en democracia.
De todo o movemento de reformas sociais que axitou a América Latina nos últimos cincuenta anos, só parece quedar Castro. Sí, ben, dirán algúns, pero tamén Ortega volta á area en Nicaragua. Pero Ortega non é quen foi. E Castro, desde logo, non é quen pretendía ser. ¿Ou sí? Tentar xulgar desde un teclado a deriva dunha revolución que quixo facer un país libre e que rematou facendo un país “cual solamente puede ser libre en esta tierra y en este instante”, sería presuntuoso. E superficial.
O que é innegable é que a revolución cubana regalou a America Latina e ó mundo dúas xoias de fabuloso valor: o Che Guevara, con toda a súa humana contradicción, sen dúbida unha das figuras máis interesantes da segunda metade do século XX; e un espello onde poder mirarse aqueles que, á volta do tempo, están a darlle un novo xiro á política latinoamericana, ogallá que pensando nos máis desfavorecidos.
Agora que Fidel se vai acabando, Cuba ten que ollar cara un futuro novo. As vellas fórmulas esgotáronse: a da revolución armada como medio popular para sacudirse as tiranías; pero tamén, para qué enganarse, a das nosas pobres democracias representativas esclavas da economía do mercado global, que tan frecuentemente deificamos. Nin nunhas nin noutras deberá buscar Cuba o seu referente. Máis ben, se quixera, nas pequenas pero ricas iniciativas participativas dos paises empobrecidos, que non acadaron aínda o nivel de apatía dos países “postmodernos”, e que conforman un laboratorio social do que quizais - ¡meigas fora! - salirá a vacuna que nos salve de asfixiarnos de desidia.